Mae Peredur Owen Griffiths wedi beirniadu'r Llywodraeth Lafur yng Nghymru am fethu â sefyll i fyny i'w cydweithwyr yn San Steffan ar ran Cymru a'i phobl.
Roedd AS Plaid Cymru yn siarad mewn dadl a gyflwynodd ei blaid i'r Senedd yn dilyn gollyngiad diweddar memo gan y Prif Weinidog Keir Starmer a oedd yn dweud y gall aelodau ei Gabinet fynd yn groes i ddymuniadau y Senedd a Llywodraeth Cymru.
Dywedodd Peredur fod y memo yn cynrychioli parhad o 'undeoliaeth gyhyrog' Llywodraethau Torïaidd blaenorol ac yn tanseilio'n llwyr honiadau'r Blaid Lafur i fod yn blaid datganoli.
Yn ystod y ddadl, dywedodd Peredur: "Yn ei hanfod, mae'r cynnig hwn yn syml: nid yw'n gofyn am driniaeth arbennig, nid yw'n gofyn am fraint, mae'n gofyn am barch.
"Parch at y Senedd hon. Parch at bobl Cymru. A pharch at yr egwyddor na ddylid gosod penderfyniadau am Gymru ar Gymru yn erbyn ein hewyllys.
Oherwydd yr hyn yr ydym yn ei drafod heddiw yw egwyddor, egwyddor sy'n mynd i sylfaen datganoli, pan fydd pwerau'n cael eu datganoli, nid ydynt yn amodol, nid ydynt yn ddewisol, ac nid ydynt yno i'w diystyru pan fydd yn addas i Lywodraeth yn San Steffan.
"Ac eto, dyna'n union beth sy'n digwydd."
Ychwanegodd: "Gadewch i ni fod yn glir: nid dyma sut mae datganoli yn gweithredu mewn mannau eraill. Yng Ngogledd Iwerddon, mae'r weithrediaeth yn ymddiried yn llawn disgresiwn dros sut mae cyllid yn cael ei wario - rheolaeth lawn, parch llawn.
"Felly, unwaith eto, mae'r cwestiwn yn codi: pam ddim yng Nghymru? Oherwydd mae'r hyn rydyn ni'n ei weld yn batrwm, patrwm lle mae Cymru'n rhy aml yn eithriad, ond byth o'n plaid, lle mae penderfyniadau'n cael eu canologi, lle mae pwerau'n cael eu hosgoi, lle mae ein sefydliadau yn cael eu hosgoi. A lle mae'r ymateb gan y rhai a ddylai amddiffyn Cymru wedi bod yn dawel, yn rhy aml.
“Mae'r cynnig hwn yn tynnu llinell. Mae'n dweud os yw polisi yn cael ei wrthwynebu gan Lywodraeth Cymru, os yw'n torri ar draws cyfrifoldebau datganoledig, os yw'n tanseilio awdurdod y Senedd hon, yna ni ddylai fynd ymlaen, nid yma, nid yng Nghymru, oherwydd ni chaniatawyd datganoli i'w reoli o bell.
"Ni chafodd ei greu i gael ei ddiystyru pan oedd yn anghyfleus. Sefydlwyd y gallai pobl Cymru lunio eu dyfodol eu hunain drwy'r sefydliad hwn, trwy eu cynrychiolwyr etholedig, a thrwy benderfyniadau a wneir yng Nghymru."
Yn dilyn y ddadl, pleidleisiodd Llafur yn erbyn cynnig Plaid Cymru a oedd yn annog Llywodraeth Lafur y DU i ‘beidio â gwneud penderfyniadau gwariant yng Nghymru pan fyddant yn cael eu gwrthwynebu gan Lywodraeth Cymru.’
Ymatebodd Peredur trwy ddweud: "Mae hyn yn siomedig ond nid yw'n syndod gan Lafur yng Nghymru. Maen nhw wedi bod yn rhy swil i feirniadu eu cydweithwyr plaid yn San Steffan sydd yr un mor wrth-ddatganoli â'r Torïaid.
"P'un a yw wedi bod ar bethau fel cyllid HS2 neu'r rhaglen ariannu Pride in Place, mae'r Llywodraeth Lafur yng Nghymru wedi bod yn amharod i roi buddiannau'r bobl maen nhw'n eu gwasanaethu o flaen buddiannau eu plaid.
"Byth eto ni allant honni eu bod yn blaid datganoli pan fyddant yn gweithredu yn erbyn ei buddiannau."